چکیده

در سازمان‌های دولتی، قدرت به عنوان ابزاری برای تأثیرگذاری بر رفتار و دستیابی به اهداف سازمانی شناخته می‌شود. این پژوهش بر مفهوم قدرت هوشمند تمرکز دارد که ترکیبی از قدرت سخت (اجبارآمیز) و قدرت نرم (جذابیت) است. با توجه به پیچیدگی‌های بوروکراتیک در سازمان‌های دولتی، تلفیق منابع قدرت ضروری است. این مطالعه به بررسی ابعاد قدرت بر اساس نظریه‌های راسل، فوکو، گیدنز و نای می‌پردازد.

هدف، ارائه الگویی برای بهبود عملکرد از طریق یکپارچگی منابع است. مسئله اصلی، عدم ادغام منابع قدرت است که به ناکارایی منجر می‌شود. این پژوهش از جنبه علمی، دانش قدرت سازمانی را غنی می‌کند و از جنبه کاربردی، مشکلات عملی را حل می‌کند. پژوهش با بررسی ادبیات و داده‌های میدانی، راهکاری برای افزایش بهره‌وری ارائه می‌دهد. در نهایت، هدف اصلی ارائه الگوی قدرت هوشمند برای سازمان‌های دولتی است. این مطالعه می‌تواند پایه‌ای برای سیاست‌گذاری در حوزه رفتار سازمانی باشد.

اهداف اصلی/ فرعی  پژوهش

هدف اصلی: ارائه الگوی قدرت هوشمند جهت تلفیق منابع قدرت در سازمان­های دولتی.

اهداف فرعی: ۱) شناسایی ابعاد و مولفه‌های قدرت هوشمند ۲) تعیین مولفه‌های قدرت سخت (مانند منابع مالی، انسانی، قوانین)  ۳) تعیین مولفه‌های قدرت نرم (مانند فرهنگ، دانش، مذاکره) ۴) بررسی تأثیر قدرت هوشمند بر عملکرد سازمانی.

روش تحقیق/ اجرا

روش تحقیق کاربردی - توسعه‌ای و توصیفی - پیمایشی با رویکرد ترکیبی (کیفی - کمی) است.

در بخش کیفی، تئوری داده‌بنیاد با مصاحبه نیمه‌ساختاریافته از ۱۷ خبرگان (مدیران و دانشگاهیان). در بخش کمی، پرسشنامه محقق‌ساخته با ۶۶ سؤال برای ۳۳ مدیر و کارشناس. نمونه‌گیری هدفمند برای کیفی، در دسترس برای کمی. تحلیل کیفی: کدگذاری باز، محوری و انتخابی در MAXQDA. تحلیل کمی: SPSS برای توصیفی و پایایی (آلفای کرونباخ >۰/۷)، SmartPLS برای تحلیل عاملی و مدل‌سازی ساختاری. روایی: محتوایی و سازه با ۰/۵AVE > و۰/۷CR > تحقیق از نظر زمان مقطعی است.

یافته ­ها

نتایج کیفی: شناسایی ۸۳۹ کد اولیه، ۴۷ مولفه فرعی، ۱۲ مولفه اصلی و ۲ بعد (قدرت سخت و نرم). قدرت سخت: اهداف، منابع مالی، انسانی، تجهیزات، قوانین، ساختار. قدرت نرم: فرهنگ، دانش، مهارت، مذاکره، فناوری، رهبری هوشمند. نتایج کمی: میانگین قدرت سخت ۲/۹۶۷، قدرت نرم ۳/۰۴۴ (متوسط). بارهای عاملی >۰/۳، پایایی >۰/۷. مدل ۶۵% واریانس عملکرد سازمانی را توضیح می‌دهد. برازش مدل مناسب با شاخص‌های AVE، CR. یافته‌ها نشان‌دهنده تعادل متوسط قدرت هوشمند در سازمان است.

نتیجه و بحث

نتایج نشان داد قدرت هوشمند از دو بعد سخت و نرم تشکیل شده که منابع را تلفیق می‌کند. در بحث، عدم تعادل در منابع منجر به ناکارایی می‌شود که به مقاومت و کاهش عملکرد می‌انجامد. این عدم تعادل نشان‌دهنده نیاز به رویکردهای یکپارچه است تا قدرت هوشمند به عنوان سرمایه سازمانی تقویت شود. نتایج ارزیابی، تأثیر ۶۵% مدل بر عملکرد را تأیید کرد که بیشترین سهم قدرت نرم است. در تفسیر، تمرکز بر مولفه‌های نرم مانند رهبری، پایه اصلی ادغام منابع است. محدودیت‌ها: نمونه کوچک و تمرکز بر سازمان‌های دولتی ایران. همچنین، ماهیت ذهنی داده‌های کیفی ممکن است تعمیم‌پذیری را محدود کند. در نهایت، این مطالعه مدل جامعی ارائه می‌دهد که پایه‌ای برای سیاست‌گذاری‌های سازمانی در حوزه قدرت است.

واژگان کلیدی

قدرت هوشمند، قدرت نرم، قدرت سخت، سازمان­های دولتی، شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران.