چکیده: 

در دنیای رقابت امروز، سازمان‌ها برای پایداری و رشد نیازمند مدیریت دانش هستند. تسهیم دانش به عنوان فرآیندی کلیدی، دانش را در سازمان پخش می‌کند و مزیت رقابتی ایجاد می‌نماید. این پژوهش عوامل فردی (اعتماد، مشارکت، تعامل اجتماعی، خشنودی از کمک، خودکارآمدی، تمایل به تسهیم، انگیزش)، سازمانی (حمایت مدیریت، سیستم پاداش، یادگیری سازمانی، رهبری، تعهد) و فناوری (فناوری اطلاعات، سیستم‌های مدیریت دانش، شبکه‌های مجازی) را بررسی می‌کند. هدف، شناسایی عوامل مؤثر بر تسهیم دانش در شرکت ملی صنایع پتروشیمی است تا مدیران بتوانند آن را تقویت کنند. با توجه به اهمیت دانش به عنوان سرمایه نامشهود، عدم تسهیم آن منجر به دوباره‌کاری و از دست رفتن زمان می‌شود.

اهداف اصلی/ فرعی  پژوهش:

هدف اصلی: بررسی عوامل مؤثر بر تسهیم دانش در شرکت ملی صنایع پتروشیمی.

اهداف فرعی: ۱) شناسایی عوامل فردی مؤثر بر تسهیم دانش مانند اعتماد و انگیزش، ۲) شناسایی عوامل سازمانی مانند حمایت مدیریت و سیستم پاداش، ۳) شناسایی عوامل فناوری مانند سیستم‌های مدیریت دانش و شبکه‌های مجازی، ۴) رتبه‌بندی عوامل بر اساس تأثیرگذاری بر تسهیم دانش، ۵) پیشنهاد راهکارهای کاربردی برای بهبود تسهیم دانش در سازمان.

روش تحقیق/ اجرا:

روش تحقیق: توصیفی-پیمایشی و کاربردی. جامعه آماری: ۶۵۰ کارمند شرکت ملی صنایع پتروشیمی (کارشناسی و بالاتر). نمونه‌گیری: تصادفی نظام‌مند، حجم نمونه ۳۵۸ نفر. ابزار: پرسشنامه محقق‌ساخته با ۴۷ سؤال (طیف لیکرت ۵ گزینه‌ای)، روایی با نظر خبرگان و پایایی با آلفای کرونباخ (بالای ۰/۷). تحلیل داده: SPSS برای توصیفی و آزمون نرمالیتی (کلموگروف-اسمیرنوف)، LISREL برای تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم و مدل معادلات ساختاری.

یافته ­ها:

نتایج توصیفی: ۵۳% مرد، ۴۷% زن؛ بیشترین سابقه خدمت بالای ۲۰ سال (۳۳%)؛ بیشترین سن ۳۰-۴۰ سال (۳۸%)؛ بیشترین مدرک کارشناسی ارشد (۴۵%). میانگین عوامل فردی ۳/۰۸-۳/۲۸، سازمانی ۲/۵۰-۲/۹۹، فناوری ۲/۷۸-۳/۱۹ (از ۵). تحلیل عاملی: عوامل فردی (اعتماد بیشترین تأثیر)، سازمانی (پاداش بیشترین) و فناوری (فناوری اطلاعات بیشترین) بر تسهیم دانش مؤثرند. رتبه‌بندی: عوامل فردی > سازمانی > فناوری. مدل برازش خوب: Chi-Square/df < ۳، RMSEA < ۰/۰۸.

نتیجه و بحث

نتایج نشان داد که عوامل فردی، سازمانی و فناوری بر تسهیم دانش تأثیر مثبت دارند، با اولویت عوامل فردی مانند اعتماد، انگیزش و خودکارآمدی بر عوامل سازمانی همچون حمایت مدیریت و سیستم پاداش، و عوامل فناوری مانند سیستم‌های مدیریت دانش و شبکه‌های مجازی. در بحث و تفسیر، تأکید می‌شود که در شرکت ملی صنایع پتروشیمی، کمبود اعتماد فردی و حمایت مدیریتی منجر به تسهیم پایین دانش می‌شود، که این امر به دوباره‌کاری، اتلاف زمان و کاهش مزیت رقابتی سازمان می‌انجامد. این عدم تعادل نشان‌دهنده نیاز به رویکردهای یکپارچه برای تقویت تسهیم دانش به عنوان سرمایه نامشهود است. محدودیت‌های پژوهش شامل تمرکز بر جامعه آماری محدود و دوره زمانی ۱۳۹۹-۱۳۹۸ است. در نهایت، این مطالعه مدل جامعی ارائه می‌دهد که می‌تواند پایه‌ای برای سیاست‌گذاری‌های سازمانی در حوزه مدیریت دانش باشد.

واژگان کلیدی

مدیریت دانش، تسهیم دانش، عوامل فردی، عوامل سازمانی، عوامل تکنولوژی